Khám phá kiến trúc tuyệt mỹ của Tháp bà Ponagar

Nếu có dịp đến du lịch Nha Trang chắc hẳn du khách không thể bỏ qua khu di tích Tháp Bà Ponagar. Nơi đây là một trong những quần thể kiến trúc thuộc nền văn hóa Chăm Pa có quy mô vào loại lớn nhất còn lại ở miền Trung Việt Nam, được xây dựng từ khoảng thế kỉ thứ 8 đến thế kỉ 13, thời kỳ đạo Hinđu (Ấn Độ giáo) đang cường thịnh tại vương quốc Chăm cổ.

Kiến trúc tuyệt mỹ​

Tháp Bà Ponagar nằm trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ cao khoảng 50 mét so với mực nước biển. Ở cửa sông Cái, cách trung tâm thành phố Nha Trang khoảng 2 km về phía bắc. Theo chân đoàn du lịch Nha Trang tới thăm tháp bà Ponagar, được tận mắt chiêm ngưỡng mới thấy hết vẻ đẹp kiến trúc tuyệt mỹ.

Từ dưới chân núi, ngay sát quốc lộ, theo những bậc đá đi lên bạn sẽ gặp một khu đất bằng phẳng khoảng hơn 200m2, có 10 trụ gạch lớn cao trên 5m xếp thành bốn hàng trên nền gạch rộng. Theo các bậc đá lên cao mãi tới đỉnh núi là một nền đất rộng khoảng 500m2. Đến đây, du khách sẽ khám phá nghệ thuật điêu khắc Chămpa được chạm trổ công phu. Ngay cổng chính là tượng Nữ thần Durga đang nhảy múa giữa hai nhạc công. Trên đỉnh tháp có tượng thần Shiva cưỡi ngưu thần Nandin. Nhiều du khách phải ngạc nhiên khi ngắm nhìn những “bức tranh” vũ công, người chèo thuyền…được tạc vào đá ở mặt ngoài tượng tháp.

​

Đi sâu vào trong, bạn sẽ thấy có bốn ngôi tháp, hai miếu thờ và một nhà nghỉ. Hai ngôi tháp lớn, một cao 18m, một cao 22,48m, được xây bằng gạch nung. Tháp lớn xây thành 4 tầng, mỗi tầng đều có cửa giả, tượng thần và hình thú bằng đá. Ở 4 góc có 4 tháp nhỏ, tạo những đường nét hết sức độc đáo.

Tháp lớn nhất thờ nữ thần Ponagar (tiếng Chăm có nghĩa là Mẹ Xứ Sở). Tượng cao 260cm, tạc bằng đá hoa cương mầu đen ngồi trên bệ đá uy nghiêm hình đài sen, lưng tựa phiến đá lớn hình lá bồ đề.. Những đường nét trên thân hình tượng chắc, khoẻ, sống động, hai bầu vú căng tròn đầy sức sống và những nếp nhăn ở bụng tưởng như đang phập phồng theo hơi thở.

Kỹ thuật xây dưng độc đáo

Tháp Bà Ponagar là công trình tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc dân tộc Chăm. Kỹ thuật xây dựng giai đoạn từ thế kỷ thứ VIII đến XIII cho đến nay vẫn là điều bí ẩn dù nhiều nhà nghiên cứu đã vào cuộc, nhiều công trình khoa học đã được thực hiện. Người ta vẫn chưa hiểu được người Chăm đã làm cách nào để những viên gạch với kích cỡ 20x20cm cứ chồng khít lên nhau mà không cần bất kỳ một chất kết dính nào. Đó là nét độc đáo khiến du khách thêm phần yêu thích ngôi đền tháp này.

​

Về kỹ thuật, tất cả tháp này được xây bằng gạch và trang trí nghệ thuật bằng các chất liệu đá – gốm, nội dung thể hiện cũng gắn liền với các vị thần được thờ ở đây. Các tác phẩm điêu khắc bằng đá thể hiện các chủ đề khác nhau theo tôn giáo Bà-la-môn, như các pho tượng tròn (hiện đang trưng bày tại Viện Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa) gắn liền với khu đền tháp tạo thành mảng kiến trúc nghệ thuật đặc sắc.

Cụm di tích đền tháp Bà Ponagar có giá trị tiêu biểu về nhiều mặt như: Kiến trúc, điêu khắc, bia ký, tượng thờ… nên được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ VH TT&DL) xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Bên cạnh đó, Lễ hội Tháp bà Ponagar được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Lễ hội Tháp bà Ponagar hàng năm là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất ở Khánh Hòa với mục đích ca ngợi công đức của Bà mẹ xứ sở và cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no và hạnh phúc. Là cầu nối của quá trình giao lưu, đan xen và hòa nhập văn hóa giữa 2 dân tộc Việt – Chăm.

​

Hàng năm, lễ hội thu hút rất đông người dân địa phương và các khách du lịch tới tham dự. Không khí lễ hội tưng bừng, đậm nét văn hóa truyền thống với các nghi lễ: Lễ thay y, lễ cầu siêu và thả đăng, lễ mẫu, lễ cầu quốc thái dân an, lễ hoàn kinh, cúng ngọ và tế cổ truyền… Bên cạnh đó, trong không gian lễ hội còn có các hoạt động văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, trưng bày, triển lãm…

Nếu muốn tới tham dự, du lịch lễ hội này, kinh nghiệm du lịch Nha Trang mách bạn nên đi du lịch Nha Trang vào thời điểm tháng 3 âm lịch để cùng hòa chung không khí từng bừng và những nghi lễ truyền thống tôn giáo đặc sắc.

Với các điểm thăm quan không thể bỏ lỡ khi tới Nha Trang là lựa chọ tiếp theo trên hành trình đi nha trang của bạn